Genic Clubguide, 00-00-00
MSX-AUDIO, DE MSX SYNTHESIZER
===============================
Op ClubGuide #5 heeft u kunnen lezen dat wij als een van de
weinigen in Europa de enige echte MSX-Audio (van Panasonic)
in ons bezit hebben. Op ClubGuide #5 werd er al het een en
ander over de MSX-Audio verteld. We gaan nu verder in
op de werkelijke mogelijkheden van de MSX-Audio en
bespreken een paar commando's. Op enkele enquete formulieren
kregen we commentaar op dat we iets bespreken wat toch niet
meer te krijgen is. Op zich ben ik het met die stelling
eens, maar vooral omdat MSX-Audio de basis vormt van de hele
MSX muziek wereld en omdat de MSX-turbo-R waarschijnlijk
dezelfde sample commando's aan boord heeft heeft als de
MSX-Audio leek het mij zeer leerzame kost. Vergeet niet dat
iedereen straks met een MSX-turbo-R zit opgescheept ZONDER
bruikbare handleiding. Misschien kan onze kennis van
MSX-Audio juist hulp bieden op het gebied van PCM aansturing
in BASIC.
WAT KAN MSX-AUDIO
MSX-Audio is een unieke soundchip die het mogelijk maakt FM
geluid (9 kanaals of 6 kanaals+drum) aan te sturen al dan
niet in combinatie met samples. De MSX-Audio soundchip zit
o.a. in de Yamaha SFG-05 Music Module, de Philips Music
Module, het Toshiba Music System en in enkele Yamaha Music
computers. Op de Yamaha Music computers na wordt in de
zojuist opgesomde modules alleen de MSX-Audio soundchip
gebruikt. De aansturingsrom is daar achterwege gelaten, wat
tot gevolg heeft dat men maar beperkt is in de
mogelijkheden. Software ontwikkelaars als de FAC weten er
wel veel uit te halen, maar de consument zelf kan weinig met
zo'n module.
In Japan werd de MSX-Audio chip met de aansturingsroms in
een cartridge gestopt welke Panasonic op de markt bracht. De
MSX-Audio cartridge heeft een beperkt aantal aanslutingen
voor externe microfoon en keyboard. Helaas geen MIDI
interface zoals bij de Philips Music Module. Ondanks dat
zijn de mogelijkheden van de Panasonic FS-CA1 MSX-Audio
cartridge bijzonder uitgebreid.
De MSX-Audio kan in 2 modes opstarten, in 'programmable
mode' en 'unprogrammable mode'. Om te bepalen in welke
toestand de MSX-Audio moet opstarten bevindt zich aan de
achterkant van de cartridge een schakelaar.
DE UNPROGRAMMABLE MODE
Starten we de MSX-Audio op in de UNPROGRAMMABLE MODE dan
komen we in een muziekprogramma dat gericht is op het
bespelen van het keyboard. Zo'n keyboard is dus eigenlijk
wel een vereiste.
De keyboard aansluiting is ontwikkeld volgens een Japanse
standaard. Zo kan het Toshiba keyboard van het Music System,
of de Yamaha keyboards behorende bij de SFG-05 zonder
problemen aangesloten worden. Wel problematisch wordt het
bij het Philips keyboard van de Music Module. De Music
Module heeft dan wel dezelfde aansluting, maar deze wordt
anders aangestuurd. Dit heeft Philips gedaan om te voorkomen
dat Music Module gebruikers in staat waren een goedkoper
keyboard van een ander merk op de module aan te sluiten.
Het muziekprogramma dat zich in de UNPROGRAMMABLE MODE
bevindt is gemaakt voor MSX1 en zit ook in het Toshiba Music
System.
Hier kan men met de cursor bepaalde ritmes, accoorden,
klanksoorten e.d. veranderen voor het bespelen van de
keyboard toetsen. Een leuk en goed programma maar qua
mogelijkheden zeer beperkt.
DE PROGRAMMABLE MODE
De PROGRAMMABLE MODE bevindt zich in BASIC en wordt
geactiveerd met het commando CALL AUDIO. Wil men vanuit de
PROGRAMMABLE MODE naar de UNPROGRAMMABLE MODE dan kan dit
met het commando CALL SYNTHE. Voor het intypen van dit
commando mag echter geen CALL AUDIO gegeven zijn.
In de PROGRAMMABLE MODE kan men met simpele BASIC commando's
drie verschillende onderdelen programmeren of combinaties
hiervan. Dit zijn:
- Muziek d.m.v. Music Macro Language (MML)
- Samples (hier is een microfoon een vereiste)
- Keyboard (en daar heeft men een keyboard voor nodig)
Het geheel kan ge‹nstalleerd worden met het commando CALL
AUDIO. Bij de FM-PAC/MSX-Music is dit commando veranderd in
CALL MUSIC.
CALL AUDIO werkt als volgt:
CALL AUDIO (A,B,K1,K2,K3,K4,K5,K6,K7,K8,K9)
K1 t/m K9 zijn de kanalen die met KX=1 aangezet worden en
met KX=0 uit. Bij de parameter A staat men voor de keus of
men 9 kanalen zonder drums of 6 kanalen met drums wilt
programeren. Als A=0 of A=2 dan kunnen er 9 kanalen bespeeld
worden als A=1 of A=3 dan kunnen er 6 kanalen bespeeld
worden. Kiest men voor A een getal tussen 4 en 7 dan kan men
een tweede MSX-Audio installeren. Het is dus mogelijk om
twee MSX-Audio's te programmeren en deze prachtige stereo
muziek te laten spelen. Waarom A van 1 MSX-Audio 2
keer hetzelfde ge‹nstalleerd kan worden (A=0=2) is mij
onduidelijk. Misschien dat het op de een of andere manier
ook mogelijk is om 1 MSX-Audio stereo te programmeren. Zowel
op het Toshiba Music System, de Philips Music Module en op
de MSX-Audio cartridge zitten twee tulp-aanslutingen voor
audio-output. Sluit je ze echter aan dan geven ze beiden
hetzelfde geluid weer. Wie helpt ons aan een oplossing?
Met de partameter B kan met het aantal kanalen weergeven die
gereserveerd moeten worden voor het keyboard. Kiest men
A=0/A=2, K1 t/m K9=0 en B=9 dan kan zijn er 9 kanalen
vrij voor het keyboard. Dit keyboard kan (mits op een
dergelijke wijze ge‹nstalleerd) kan ten alle tijde bespeeld
worden. Heeft men het CALL AUDIO commando op deze manier
gebruikt dan kan gewoon onder BASIC een leuk riedeltje ten
gehore worden gebracht met de keyboardtoetsen. Deze functie
werkt onder de interrupt, waardoor BASIC helaas wel een stuk
trager wordt.
HET KEYBOARD
Met de zojuist genoemde mogelijkheid om het keyboard te
bespelen zijn we er nog niet. De MSX-Audio BASIC heeft naast
deze mogelijkheid nog vele andere commando's die het
bespelen van het keyboard be‹nvloeden. Deze commando's
beginnen met CALL MK. MK staat hier voor Music Keyboard.
Hieronder een opsomming van enkele MK commando's:
CALL MK VOICE (@X) - hiermee kan de stem ingesteld worden
die de keyboard toetsen ten gehore
moeten brengen.
CALL MK VOL (X) - hiermee kan het volume van de
keyboardmuziek ingesteld worden.
CALL MK PCM (X) - met dit commando kan men een nummer
van een sample opgeven die als
stem voor het keyboard fungeert.
CALL INMK (A,B,C) - hoe dit commando werkt is mij nog
niet helemaal duidelijk. Wel weet ik
dat het met dit commando mogelijk is
de keyboard toetsen uit te lezen.
CALL MK VEL (X) - ?
Met bovenstaande commando's in samenwerking met simpele play
of sample commando's is het dus mogelijk een heel
achtergrond orkest te cre‰ren. Het is zelfs mogelijk om
naast het achtergrond FM orkest en een keyboard kanaal via
de microfoon ook nog zang ten gehore te brengen!
DE SAMPLER
Ik denk niet dat de MK commando's in de MSX-turbo-R
opgenomen zijn. De turbo-R heeft immers geen keyboard
aansluting.
Aangezien de MSX-turbo-R wel een PCM sampler aan boord heeft
lijkt het me heel goed mogelijk dat de sample commando's van
de MSX-Audio wel zijn opgenomen in de MML van de turbo-R.
Hieronder een opsomming van de sample commando's die zich in
de MSX-Audio cartridge bevinden.
CALL SET PCM (A,B,C,D,E) - met dit commando kan de sampler
ge‹nstalleerd worden. Waar A,B,C
en D voor dienen is niet helemaal
duidelijk. Wat we wel weten is
dat men bij E de lengte van de
samples in kan stellen. In de
voorbeelden in het Audio handboek
worden A,B en C meestal op 0
gezet terwijl D overgeslagen
wordt.
CALL COPY PCM (#A,B) - CALL COPY PCM is een heel leuk
commando. In de MSX-Audio
cartridge zit namelijk een 128k
demo-sample-ROM. Deze ROM bevat
16 samples varierend van
blaffende honden en jungle
geluiden tot lachende Japanners.
A geeft het sample nummer aan (0
t/m 15) en in B zeg je in welke
sample de demo-sample moet worden
geplaatst.
CALL PLAY PCM (X) - met dit commando kan de sample
ten gehore worden gebracht. X
geeft het nummer van de sample
aan. Eigenlijk bestaat dit
commando uit veel meer
parameters, maar waar deze voor
dienen is mij niet bekend.
CALL PCM FREQ (X) - met dit commando kan de
frequentie van de sample
ingesteld worden.
CALL PCM VOL(X) - met dit commando kan het volume
van de sample ingesteld worden.
CALL REC PCM (X) - met CALL REC PCM (X) kan een
sample opgenomen worden. Hiervoor
is wel een externe microfoon
vereist. De lengte is afhankelijk
van de waarde die bij CALL SET
PCM is ingesteld. X geeft het
sample nummer aan.
CALL SAVE PCM ("NM",X) - saved het sample nummer X weg
onder de naam "NM"
CALL LOAD PCM ("NM",X) - laadt de sample onder de naam
"NM" en plaatst deze in sample
nummer X.
CALL CONVA (A,B) - hoe ik deze commando's goed
CALL CONVP (A,B) werkend krijg weet ik niet. Wel
is het duidelijk dat het gaat om
opslag van samples/converten
in/naar het VRAM.
Verder is het mogelijk om een sample te selecteren en deze
in gecomponeerde muziek te verwerken. Het sample kanaal komt
achter de laatste muziek-string voor de drum-string. Op deze
manier kunnen effecten ontwikkeld worden die redelijk
levensecht overkomen.
De MML commando's die in de FM-PAC/MSX-Music gebakken zitten
zijn afkomstig van de MSX-Audio. Commando's als TEMPER,
TRANSPOSE, VOICECOPY, VOICE, etc. in samenwerking met de
hierboven staande commando's maken de MSX-Audio cartridge
tot een pracht van een synthesizer.
Bas Labruyere.
|
